Seminar leren lesgeven over WOII en de Holocaust

Yad Vashem, 1 augustus-14 augustus 2008

Hieronder een korte greep uit de dagverslagen van de deelnemers van reis 2. Alleen ingelogde Platformleden zien in de bijlage een link naar de lange verslagen.

Zaterdag 2 augustus

• onze kennis over de Holocaust uitbreiden
• vanuit die kennis de vertaalslag kunnen maken naar de onderwijspraktijk: op welke manier kan je deze thematiek aansnijden in de lessen, welke lessuggesties biedt Yad Vashem hiervoor en welke werkvormen zijn toepasbaar en haalbaar binnen de beperkte tijd die in de meeste gevallen voor dit thema is ingeruimd
• de koppeling met onze huidige tijd verdient aandacht: hoe om te gaan antisemitisme en discriminatie in onze huidige samenleving met de geschiedenis in ons achterhoofd.

Zondag 3 augustus
programma: Welcome to Yad Vashem
programma: The Jewish World before the Holocaust. "Wat in ieder geval niet bijdroeg aan de bescherming van de Joden in Europa was het feit dat zo ongeveer alle landen in de wereld juist toen besloten zo goed als geen Joden toe te laten. Deels is dit verhaal wel te volgen. Maar is onze huidige samenleving wel zoveel toleranter ten opzichte van vervolgden uit andere delen van de wereld? Met wie we misschien liever helemaal niet van doen hebben?"

"In mijn lessen heb ik gemerkt dat de behandeling van de thematiek blijft bij het aanstippen van hoofdlijnen. Ik wil mijn leerlingen op indringender wijze kennis laten maken en kennis verschaffen over deze periode uit de geschiedenis."

Maandag 4 augustus
programma: A photo book of Westerbork Fotoalbum Gemmeker. "Het fotoboek is uniek omdat het goed laat zien hoe het dagelijks leven er in kamp Westerbork uitzag maar geeft meteen ook een slecht beeld van de situatie omdat het niet laat zien met wat voor verschrikkingen de gevangenen dagelijks te maken kregen."
Programma: Educatief concept Yad Vashem. Hoe laat je iets verantwoord weg en wat moet je minimaal behandelen als je praat over de Holocaust in je lessen. Vier onderwerpen die je minimaal moet behandelen: naast de omschrijving van het begrip zelf:

• De joden: Het is belangrijk om het Joodse volk in een bredere context te plaatsen, leven voor, tijdens en na de Holocaust moet aan bod komen. Focus op het leven en niet zozeer op de dood. Maak het onderwerp klein, begin met 1 persoon en ga die vergroten, stap 2 is de familie van die persoon, stap 3 de omgeving/gemeenschap van die persoon en vervolgens plaats je die persoon in de historische context.
• De omstanders: Belangrijk hierbij is hierbij dat omstanders een keuze hebben, geef de keuzemogelijkheden weer, benadruk de dilemma’s van mensen. Waarom werden sommige joden in nood geholpen en anderen niet? Geef het belang van inter persoonlijk contact aan. Wat heb jij nodig om iemand in nood te helpen?
• De daders: Geef bij de daders ook aan de keuzes die ze maakten, geef de daders een gezicht (dit is in het verleden te weinig gedaan) Geef de dilemma’s aan waarvoor de daders gesteld werden en waarvoor de vervolgers vervolgens stonden. Vb hiervoor is het tribunaal van Eichmann.

Dinsdag 5 augustus
programma: The Rise of Modern Anti-Semitism and National Socialism. Een chronologisch overzicht.
programma: meeting with Aviva Raz-Schechter, for Anti-semitism and Holocaust issues. "Deze bijzondere vrouw maakte veel indruk op me. Zij deed op een kordate wijze verslag van de buitenlandse politiek van Israel. Ik vind het knap dat de staat Israel, ondanks alle vijandigheid, zo goed haar best doet om de diplomatieke betrekkingen in stand te houden."
Programma: But the story didn'nt end that way. Workshop met lespakket van Yad Vashem. "Door kijken naar de foto en het lezen van ooggetuigenverklaringen verplaats je je in een persoon, waarbij de vraag niet is wat jij zou doen in die situatie, maar wat denk je dat deze persoon zou doen. Zo worden de mensen individuen en krijgen de beelden, waarvan we er waarschijnlijk al een aantal kennen, een diepere betekenis. Ik vond het een waardevolle, persoonlijke en vooral bruikbare workshop."

Woensdag 6 augustus
programma: Holocaust and other Genocides
Wat maakt de Holocaust enerzijds tot een voorbeeld van genocide, dat anderzijds toch als een heel apart en extreem voorbeeld van volkerenmoord gezien moet worden.
programma: Tour of the New Historical Museum. "Zowel het ontwerp als de inrichting van het museum verdienen de schoonheidsprijs. Het was hier en daar bijna een fysieke ervaring." Een ander: "Zolang het verhaal gaat over 6 miljoen joden, 1,5 miljoen kinderen kan ik er van een afstandje naar kijken. Maar hier zie ik mezelf met mijn kindjes aankomen met de trein....."

Donderdag 7 augustus
programma: Music and Children during the Holocaust: Jewish Children, German Children. Children songs, songs about children, voices of fear and suffering, murder and the will to live, voices of propaganda, militarism.
programma: Daily Life in the Warsaw Ghetto – workshop for middle and high school students. Vervolg: ”Der Altag im Warchauer ghetto”, 1941. Er is een “leherhelft en een Schulerhelft”.( ook de Engelse versie: ” Every day in the Warsaw Ghetto, 1941”)."Ik vind deze workshop een welkome aanvulling voor geschiedenislessen in het voortgezet onderwijs. Ik heb over dit thema weinig informatie en weinig bronnen. In de eerste workshop heb ik dankzij de kennisoverdracht over het leven voor, tijdens en na de getto, veel achtergrondinformatie verkregen. De tweede workshop gaf inzicht in het gebruik van foto’s als bronnen om de leerlingen in te laten leven in het leven in de getto. Ik heb deze methode dan ook besteld bij Yad Vashem om het te gebruiken in zowel de onderbouw als de bovenbouw van het voortgezet onderwijs."

Vrijdag 8 augustus
programma: How was it humanly possible. "In de workshop keken we naar het menselijke element van de massamoord(enaar)."
programma: Jewish faith during the holocaust. Een lezing over het joodse geloof tijdens de holocaust aan de hand van twee documenten van twee verschillende orthodoxe rabbijnen die de ontwikkelingen op verschillende wijzen benaderen: de theologie van acceptatie of protest: waar is God en hoe heeft hij dit zijn volk kunnen aandoen?

Zondag 10 augustus
Programma: Auschwitz Album: "uitstekend college, een gedreven spreker, hoog tempo". Hoe werk je met tekst en brieffragmenten ? Hoe gebruik je deze fragmenten met foto’s in de klas.

Maandag 11 augustus
programma: Migrating Images – Images of the Holocaust in contemporary popular culture. De lezing liet Tobias Ebbrecht zien dat er in veel films en andere media uit deze tijd nog veel gerefereerd wordt naar de Holocaust."De lezing zorgde aan het einde ook voor een discussie omdat het voor veel docenten (waaronder ik) nog niet duidelijk was welke films we wel of niet aan leerlingen kunnen laten zien om ze meer te leren over de Holocaust."
programma: workshop: Tommy. To Tommy, for his Birthday in Teresienstadt, 22 january 1944.Written ans illustrated by Bedrich Fritta 1999, second edition, English and Hebrew edition. "Deze workshop is zeer goed bruikbaar voor de basisschool en de 1e en 2e klassen van het voortgezet onderwijs. Het is een zeer duidelijke methode door middel van een kindvriendelijke tekenstijl de kinderen te laten inleven in het dagelijkse leven van o.a. Tommy in het kamp. Ik heb deze methode besteld om het in Mavo 2 te gaan gebruiken in de geschiedenislessen tijdens het onderwerp over de Tweede Wereldoorlog"

Dinsdag 12 augustus
programma: conversations with survivors. "Zeer indrukwekkende verhalen, maar wel verhalen die je in meerde egodocumenten tegen kunt komen. De kracht van deze bijeenkomst zat hem in het feit dat bekende geschiedenisfeiten voor mij een gezicht hebben gekregen. Meneer en mevrouw hebben hun eigen persoonlijke verhaal en ervaringen met emotie verteld. Hierdoor werd het, meer dan wanneer dan ook, mogelijk mij te verplaatsen en in te leven in het verhaal van de holocaust. Een gastspreker in de klas vergt van de docent dan wel de nodige tijd en inspanning, maar het laat bij de leerlingen wel een indruk achter waar geen methode, project of film tegenop kan."
Programma: Screening the Film: Was bleibt: with introduction. De documentaire van bijna een uur laat afwisselend een overlevende met haar dochter en kleindochter aan het woord en een dochter en kleindochter van een dader. "Heel raar, maar eigenlijk heb ik nooit stilgestaan bij het feit dat ook de daders en hun nageslacht een gebeurtenis moeten verwerken die niet te vergeten is. En ook dat de tweede en derde generatie slachtoffers nog overduidelijk aan het zoeken is naar antwoorden. Een echte eye-opener. Erg leerzaam, niet alleen voor mij, maar ook zeker om met leerlingen te bespreken."
Programma: Israel society and the Holocaust. "Mijn advies zou zijn om het blokje ‘Israëlische maatschappij en de Holocaust’ uit te breiden met werkvormen en discussies."

Woensdag 13 augustus
Programma: Short introduction of a teaching unit for higher age levels; drie korte workshops. "Het boek van “Martha” is erg goed bruikbaar tijdens onze lessen. Hierbij moeten de leerlingen het wel in het Engels lezen, of je moet sommige stukken uit het boek gaan vertalen. Omdat het wel makkelijk leesbaar is, zou men dit onderwerp kunnen koppelen met het vak Engels. Voor de bovenbouw enigszins kinderlijk."
programma: concept for age appropriate teaching the Holocaust. inleiding over Holocaust-educatie aan (jonge) kinderen. Inleiding, keuze uit twee workshops. "Toen ik het boekje las was ik wel aangedaan door het verhaal. Misschien juist door de eenvoud en het perspectief van een jong meisje. Tegelijkertijd verwachtte ik, omdat het een kinderboek is, dat me de afschuwelijke werkelijkheid meer bespaard zou worden. Niets is minder waar."